او شير [ 1 ] او را حلال كند حلال مىشود و الّا فلا « 1 » . ششم آنكه : شير دهنده بدخلق و احمق باشد . و به محافظت كردن طفل در دوسالى كه شير مىخورد مادر او اولى است از پدر و اگرچه طفل پسر باشد ، و بعد از دوسال تا بالغ شدن به محافظت كردن پسر پدر اولى است از مادر ، و اگر طفل دختر باشد تا هفت سال مادر به محافظت او اولى است از پدر . و بعضى از مجتهدين تا ده سال گفته‌اند « 2 » و بعضى برآنند كه تا شوهر نكرده است مادر اولى است از پدر در محافظت « 3 » وقول اوّل اقوى است . و اگر دختر پدر نداشته باشد تا وقت بالغ شدن مادر به‌محافظت او اولى است از ديگرى ، و بعد از بالغ شدن اختيار خود دارد ، امّا سنّت است كه دختر تا شوهر نكند از مادر جدا نشود . و اگر يكى از پدر يا مادر طفل بميرد محافظت او تا وقت بلوغ به آن ديگرى متعلّق است . و هر گاه هيچ‌يك از ايشان نباشد محافظت او [ 2 ] به‌قول بعضى از مجتهدين به جدّ [ 3 ] تعلّق دارد « 4 » و اگر جدّ نيز موجود نباشد تعلّق به خويشان دارد و بعضى از

--> [ 1 ] بلكه عمل او را . ( دهكردى ، يزدى ) [ 2 ] احوط و اولى اين است كه حفظ طفل با فقد ابوين با جدّ ابى است و بعد از او با وصىّ است‌و بعد با ارحام به حسب مراتب ارث و بعد از براى حاكم ، بعد از براى مسلمين است . ( تويسركانى ) [ 3 ] يعنى جدّ پدرى و بعد از فقدان به وصىّ پدر يا جدّ و بعد به خويشان به حسب مراتب ارث‌و بعد حاكم شرع و بعد به عدول مؤمنين . ( دهكردى ، صدر ) ( 1 ) كافى 5 : 470 ، حديث 12 و 13 . وسائل 21 : 139 ، حديث 1 و 2 . ( 2 ) شيخ مفيد ، مقنعه : 531 . سلّار ، مراسم : 164 . ابن برّاج ، مهذّب 2 : 352 . نُه سال فرموده‌اند ، تصريح به ده سال يافت نشد . ( 3 ) شيخ صدوق ، مقنع : 360 . علّامه در مختلف 7 : 306 به صدوق و ابن جنيد نسبت داده است . ( 4 ) ابن ادريس ، سرائر 2 : 654 . محقّق ، شرايع 2 : 346 . علّامهء حلّى ، قواعد 3 : 102 .